Goed bestuur; een kritisch maatje?

door Frits Prins en Saskia van der Werff.

lindeboom[1]Er is in de afgelopen decennia veel gesproken en geschreven over management, leidinggeven en/of het besturen van organisaties. Vele theorieën en modellen zijn ontwikkeld om ons te helpen bij het inrichten van het bestuur van organisaties in zowel de publieke- als private sector. Maar wat is Goed Bestuur eigenlijk en waarom is het noodzakelijk?

Om met het laatste te beginnen: Goed Bestuur is nodig voor het nemen van goede en juiste besluiten om de doelstellingen van de organisatie te bereiken. Een Goed Bestuurder schept de juiste voorwaarden om goede en juiste besluiten te nemen. Hiervoor maken hij of zij o.a. gebruik van regels, processen, procedures, al of niet geautomatiseerde systemen en (kwaliteit) controles.

Maar er is meer: Goed Bestuur heeft ook te maken met normen, waarden, integriteit, vertrouwen, de wijze waarop we met elkaar omgaan, liefde en waardering. De laatste jaren zijn deze zg. ‘soft controls’ regelmatig in opspraak geweest en in een poging om e.e.a. te stroomlijnen is langs allerlei wegen geprobeerd nader invulling te geven aan deze begrippen. Veelal door het opstellen van nieuwe regels, codes, wetten, enz. In een brainstorm sessie hebben zeven mensen zich over het thema Goed Bestuur gebogen en naar onze mening met een verrassend resultaat.

Als er nu iets is dat in deze brainstorm juist niet naar voren kwam, was het dat er meer regels zouden moeten komen of dat de handhaving zou moeten worden geïntensiveerd. Nee …. de brainstorm ging over mensen. Mensen met al hun goede en slechte eigenschappen. Overigens is vooral dit laatste de reden waarom regelmatig, door soms niet de minsten in onze samenleving, geroepen wordt: ‘Vertrouwen is goed, maar controle is beter’. Maar is dat wel zo, leiden meer regels en controle op de naleving ervan tot beter bestuur of tot Goed Bestuur of zouden we beter naar de mens-kant van Goed Bestuur moeten kijken? Wanneer ben je een Goed Bestuurder? Wat heb je als mens nodig om een Goed Bestuurder te kunnen zijn? Welke eigenschappen zou je moeten hebben? Welk gedrag moet je tonen?

Welnu: Goed Bestuur gaat over coöperatie, samenwerken en wordt gekenmerkt door het feit dat er een vorm van ‘maatschappelijke dienstplicht’ mee gemoeid is. Goed Bestuur is niet vrijblijvend en zeker niet alleen maar een leuke (bij)baan voor de happy few of the old boys network. Met Goed Bestuur geef je antwoorden op vragen van de buitenwacht; heb je een verhaal…….. niet zo maar een verhaal, maar een goed verhaal, transparant en begrijpelijk voor iedereen, dus ook voor hen die het er niet mee eens zijn. Een verhaal dat op coöperatieve wijze tot stand is gekomen en waarmee je de buitenwereld in gaat (ook ongevraagd; contact zoekt met de werknemers, aandeelhouders, andere stakeholders en de samenleving om verantwoording af te leggen over ….. alles wat de buitenwereld moet weten). Dat wat je communiceert zal niet alleen door derden worden geconsumeerd, maar zal ook verteerd moeten kunnen worden en het zal een (eventuele) kloof tussen de bestuurder en de uitvoerenden moeten overbruggen.

Eenvoud en sobere bewoording zijn hierbij sleutelbegrippen.

Willen we binnen Goed Bestuur stappen maken en niet in ons eigen kringetje blijven ronddraaien, dan is het van belang dat we regelmatig kritisch in de spiegel kijken. Een speciale spiegel in de vorm van een ‘maatje’ (een Nar), iemand die ons te allen tijde durft aan te spreken op ons gedrag, ons hele doen en laten bekritiseert, zonder dat dit van invloed is op de relatie. Door dit weerwoord blijven we als bestuurder scherp naar ons zelf kijken en naar de mede bestuurders, voorkomen we dat we verzanden in een wolk van taal en worden we gedwongen om steeds weer een van onze meest waardevolle bezittingen aan te spreken nl. zelfkennis. We zullen dit binnen het bestuur allemaal moeten willen: coöperatief, als ware het een maatschappelijke dienstplicht. Zo kunnen we in ons streven naar volkomenheid met ‘open bewustzijn’ de dialoog aangaan en integer handelen.

Vol vertrouwen kan de Goed Bestuurder de respons van buiten op het verhaal tegemoet zien, waarbij openheid en geloofwaardigheid de grens markeren van zijn of haar reis als Goed Bestuurder. Kortom, niet de code of de wet staat centraal bij Goed Bestuur, maar juist de mens, zijn basishouding, zijn gedrag en de wil om coöperatief te werken; Goed Bestuur te zien en te ervaren als een ‘maatschappelijke dienstplicht’, respons te geven met en op een goed verhaal en de dialoog aangaan met open bewustzijn.

En niet in de laatste plaats jouw ‘MAATJE’ dat je bij de les houdt!

Met dank aan de ‘brainstormers’:

Guido Lamm
Henk Hiemstra
Dhyano Buur
Ans Ursem
Gerard van Bortel 

Een co-creatie van Frits Prins van Prinscs  en Saskia van der Werff

Regelmatig houden wij lezingen over het thema Goed Bestuur. Klik hier voor het programma en/of de data :  Lezing Goed bestuur

 

Omhoog

Advertenties